در پاییز چه بکاریم؟ راهنمای کامل بذرهای پاییزه
در پاییز میتوانید طیف وسیعی از سبزیجات مقاوم به سرما را بکارید: سبزی خوردن (تره، جعفری، گشنیز، شاهی)، کاهو، اسفناج، انواع کلم (کلم پیچ، گلکلم، بروکلی)، هویج، تربچه، شلغم، پیاز، سیر، باقلا و نخود فرنگی. بهترین زمان کشت بذر پاییزه از اواخر شهریور تا آبان است و بسته به اقلیم منطقه شما کمی جلو یا عقب میشود. این محصولات هوای خنک را دوست دارند، آفت کمتری میگیرند و با آب کمتر هم نتیجه خوبی میدهند.
چرا کشت پاییزه بهصرفه است؟
خیلی از کشاورزها زمین را بعد از برداشت تابستانه خالی رها میکنند، در حالی که پاییز یکی از بهترین فرصتهای درآمدزایی است. در فصل خنک، آفتهایی مثل شته و کنه و مگس سفید خیلی کمتر فعالاند، پس هزینه سمپاشی شما پایین میآید. تبخیر آب هم کم است و با آبیاری کمتر، محصول سالمتری برداشت میکنید. از طرف دیگر، سبزیجات برگی در پاییز و زمستان بازار خوبی دارند چون عرضه کمتر از بهار است و قیمت بهتری میگیرید.
نکته مهم این است که همه بذرها برای کشت پاییزه مناسب نیستند. باید سراغ رقمهای مقاوم به سرما و روزکوتاه بروید. اگر هنوز بذر تهیه نکردهاید، میتوانید انواع بذر پاییزه را با هم مقایسه کنید و رقم مناسب منطقه خودتان را انتخاب کنید.
جدول زمان کشت بذرهای پاییزه
زمان کشت مهمترین عامل موفقیت کشت پاییزه است. اگر زود بکارید گرما بذر را اذیت میکند و اگر دیر بکارید گیاه قبل از سرمای شدید جا نمیافتد. جدول زیر را بر اساس اقلیم منطقه خودتان بخوانید:
| محصول | اقلیم سرد | اقلیم معتدل | اقلیم گرم | روش کشت |
|---|---|---|---|---|
| سبزی خوردن | شهریور | شهریور تا مهر | مهر تا آبان | مستقیم |
| کاهو | شهریور | مهر | مهر تا آبان | نشا یا مستقیم |
| اسفناج | شهریور تا مهر | مهر | مهر تا آبان | مستقیم |
| کلم پیچ، گلکلم، بروکلی | مرداد تا شهریور (نشا) | شهریور تا مهر | مهر | نشا |
| هویج، تربچه، شلغم | شهریور | شهریور تا مهر | مهر تا آبان | مستقیم |
| پیاز | شهریور (نشا بهاره) | مهر | مهر تا آبان | مستقیم یا نشا |
| سیر | شهریور تا مهر | مهر تا آبان | آبان | مستقیم (سیرچه) |
| باقلا | کشت بهاره بهتر است | مهر تا آبان | آبان | مستقیم |
| نخود فرنگی | اوایل شهریور | مهر | مهر تا آبان | مستقیم |
اگر منطقه شما بین دو اقلیم است، تاریخ میانی را انتخاب کنید. در مناطق سردسیر مثل اردبیل و همدان، هدف این است که گیاه قبل از یخبندان شدید حداقل چهار تا شش برگ داشته باشد.
آمادهسازی خاک و کود پایه
خاک خوب نصف راه است. قبل از کشت پاییزه این کارها را انجام بدهید:
- زمین را شخم بزنید و بقایای محصول قبلی را جمع کنید تا آفت و بیماری به کشت جدید منتقل نشود.
- دو تا سه تن کود حیوانی کاملاً پوسیده در هر هزار متر پخش کنید. کود تازه ریشه را میسوزاند و بذر علف هرز دارد.
- به عنوان کود پایه، کود ماکرو کامل (NPK) طبق مقدار روی برچسب محصول به خاک بدهید. برای سبزیجات برگی نیتروژن مهمتر است و برای پیاز و سیر، فسفر و پتاس. دز دقیق را از برچسب محصول و توصیه کارشناس بگیرید.
- خاک را تسطیح کنید و جوی و پشته یا کرتبندی را قبل از کاشت انجام بدهید تا آب یکنواخت پخش شود.
- اگر خاکتان سنگین و رسی است، کمی ماسه و کمپوست مخلوط کنید تا بذرهای ریز مثل هویج راحت سبز شوند.
کشت مستقیم یا نشا؟
بذرهای ریز و ارزان مثل سبزی خوردن، اسفناج، تربچه و هویج را مستقیم در زمین بکارید؛ اینها جابهجایی را دوست ندارند. اما کلمها حتماً باید اول در سینی نشا یا خزانه کاشته شوند و بعد از چهار تا شش برگی به زمین اصلی منتقل شوند. کاهو هر دو روش را جواب میدهد، ولی با نشا محصول یکدستتری میگیرید. برای نشاگیری، بذر را در سینی با خاک سبک (کوکوپیت و پرلیت) بکارید و در جای سایهروشن نگه دارید تا جوانه بزند.
نکات کشت محصولات پرطرفدار پاییزه
سبزی خوردن
پرفروشترین کشت پاییزه برای فروش محلی همین سبزی خوردن است. بذر تره، جعفری، گشنیز و شاهی را میتوانید مخلوط یا جدا در کرتهای کوچک بکارید و هر سه تا چهار هفته یک چین بردارید. برای انتخاب رقمهای پرمحصول، سری به بخش بذر سبزیجات بزنید.
پیاز و سیر
سیر را حتماً پاییز بکارید چون به سرمای زمستان نیاز دارد تا سیر درشت بدهد. سیرچهها را با فاصله ده سانت و عمق پنج سانت بکارید. پیاز روزکوتاه در مناطق گرم و معتدل با کشت پاییزه نتیجه عالی میدهد و اوایل تابستان برداشت میشود.
باقلا و نخود فرنگی
این دو محصول خانواده حبوباتاند و خودشان نیتروژن خاک را تقویت میکنند؛ یعنی بعد از برداشت، زمین شما برای کشت بهاره قویتر هم میشود. باقلا در جنوب کشور کشت پاییزه اصلی است و بازار خوبی دارد.
کشت پاییزه در گلخانه: خیار پاییزه را از دست ندهید
اگر گلخانه دارید، پاییز فصل طلایی کشت خیار است. خیار پاییزه معمولاً از اواخر مرداد تا مهر نشا میشود و در آذر و دی، درست وقتی خیار مزرعهای در بازار نیست، به بار مینشیند و قیمت خوبی میگیرد. برای گلخانه حتماً از بذر هیبرید مخصوص فصل پاییز استفاده کنید که به روزهای کوتاه و نور کم مقاوم باشد. رقمهای معتبری مثل بذر سمینیس در بین گلخانهداران ایرانی شناختهشدهاند و درصد جوانهزنی بالایی دارند. دمای گلخانه را شبها بالای ۱۶ درجه نگه دارید و تهویه را جدی بگیرید تا بیماری سفیدک سراغ بوتهها نیاید.
جمعبندی
کشت پاییزه یعنی استفاده از زمینی که قرار بود خالی بماند: سبزی خوردن، کاهو، اسفناج و کلمها برای فروش زمستانه؛ پیاز، سیر و باقلا برای برداشت بهار؛ و خیار گلخانهای برای بازار بیرقیب آذر و دی. فقط سه چیز را رعایت کنید: رقم مناسب اقلیم، تاریخ کشت درست و کود پایه کافی.
هر بذری که برای کشت پاییزه لازم دارید — از سبزی خوردن تا بذر هیبرید گلخانهای — را میتوانید با قیمت مناسب و ارسال به سراسر کشور از فروشگاه سبزکشت تهیه کنید. اگر در انتخاب رقم مناسب منطقهتان شک دارید، با شماره 09199533918 تماس بگیرید تا کارشناسان سبزکشت رایگان راهنماییتان کنند.
سوالات متداول
بهترین زمان کشت بذر پاییزه چه ماهی است؟
در مناطق سردسیر شهریور، در مناطق معتدل مهر و در مناطق گرم مهر تا آبان بهترین زمان است. هدف این است که گیاه قبل از سرمای شدید حداقل چهار تا شش برگ داشته باشد.
چه سبزیجاتی را میتوان در پاییز مستقیم در زمین کاشت؟
سبزی خوردن (تره، جعفری، گشنیز، شاهی)، اسفناج، تربچه، هویج، شلغم، باقلا و نخود فرنگی را مستقیم بکارید. کلمها حتماً نشایی هستند و کاهو با هر دو روش جواب میدهد.
آیا سیر را باید حتماً پاییز کاشت؟
بله، سیر برای درشت شدن به سرمای زمستان نیاز دارد. سیرچهها را از مهر تا آبان با فاصله حدود ده سانت و عمق پنج سانت بکارید تا اوایل تابستان سیر درشت برداشت کنید.
برای کشت خیار پاییزه در گلخانه چه بذری مناسب است؟
از بذر هیبرید مخصوص فصل پاییز استفاده کنید که به روز کوتاه و نور کم مقاوم باشد؛ رقمهای معتبری مثل بذرهای سمینیس بین گلخانهداران رایجاند. نشاکاری از اواخر مرداد تا مهر انجام میشود.