شته پسته: تشخیص، زمان سمپاشی و بهترین شتهکش
برای مبارزه با شته پسته — که در واقع همان «پسیل معمولی پسته» است — بهترین زمان سمپاشی از اردیبهشت تا تیر و روی پورههای جوان است، یعنی قبل از اینکه آفت بالغ شود و عسلک همه باغ را بگیرد. رایجترین شتهکش برای پسته سموم سیستمیک مثل استامیپراید و ایمیداکلوپراید هستند که با یک تا دو نوبت سمپاشی درست، جمعیت آفت را پایین میآورند. دز دقیق را همیشه از برچسب محصول و توصیه کارشناس یا کلینیک گیاهپزشکی منطقه خودتان بگیرید.
شته پسته یا پسیل پسته؟ ماجرای یک اسم
اول یک نکته را روشن کنیم: چیزی که بین باغدارها به «شته پسته» یا «شیره» معروف است، از نظر علمی معمولاً پسیل معمولی پسته است؛ حشره ریز زردرنگی که مثل شته از شیره برگ تغذیه میکند و مایع چسبناک شیرینی به اسم عسلک از خودش بیرون میدهد. چون رفتار و خسارتش شبیه شته است، کشاورزها همان اسم شته را رویش گذاشتهاند و سمفروشها هم وقتی میگویید «شتهکش پسته میخواهم» منظورتان را میفهمند. پس در این مقاله هر جا گفتیم شته پسته، منظور همین آفت اصلی یعنی پسیل است؛ روش تشخیص و مبارزهای که میگوییم برای هر دو جواب میدهد.
این آفت مهمترین آفت باغهای پسته ایران است و اگر رهایش کنید، میتواند بخش بزرگی از محصول را از بین ببرد: دانهها پوک میشوند، جوانههای سال بعد ضعیف میشوند و درخت سال بعد هم کمبار میآید.
نشانههای آلودگی؛ چطور بفهمید باغتان شته دارد؟
لازم نیست کارشناس باشید؛ این نشانهها را که ببینید، یعنی پای شته (پسیل) وسط است:
- شیره چسبناک روی برگ و زیر درخت: برگها براق و چسبناک میشوند و گاهی زمین زیر درخت هم خیس و چسبنده است. این همان عسلک است.
- شکرک: در هوای گرم و خشک، عسلک خشک میشود و مثل دانههای ریز شکر سفید روی برگ مینشیند. باغدارهای قدیمی به همین حالت «شکرک زدن» میگویند.
- برگهای قیفی و پیچیده: برگهای جوان جمع میشوند، حالت قیفی پیدا میکنند و رشدشان میایستد.
- حشرات ریز زرد زیر برگ: برگ را برگردانید؛ پورههای زردرنگ ریز و پوستههای سفیدشان زیر برگ دیده میشود.
- ریزش برگ و جوانه: در آلودگی شدید، برگها زرد میشوند و میریزند و دانهها پوک میمانند.
- مورچههای فعال روی تنه: مورچهها عاشق عسلکاند؛ رفتوآمد زیاد مورچه روی درخت یعنی خبری هست.
چرخه فصلی آفت و بهترین زمان سمپاشی
حشره کامل زمستان را زیر پوستک تنه درخت، شکاف دیوارها و بقایای گیاهی میگذراند. اوایل بهار که هوا گرم میشود و برگهای جوان باز میشوند، بیرون میآید و تخمریزی را شروع میکند. از همینجا به بعد تقریباً هر ماه یک نسل جدید تولید میشود و در طول فصل چند نسل روی هم میافتد. هر چه دیرتر بجنبید، جمعیت چند برابر شده و کنترلش سختتر و گرانتر میشود.
چرا اردیبهشت تا تیر بهترین زمان است؟
بهترین زمان سمپاشی وقتی است که بیشتر جمعیت بهصورت پورههای سن پایین (نوزادهای بیبال) باشد؛ یعنی معمولاً از اواسط اردیبهشت تا تیر. پورهها هم به سم حساسترند و هم نمیتوانند فرار کنند. سمپاشی وقتی بیشتر جمعیت بالغ و بالدار است، پول دور ریختن است؛ حشره بالغ میپرد و چند روز بعد دوباره برمیگردد.
ملاک عملی برای تصمیمگیری
برگها را هفتهای یک بار بررسی کنید. ملاک رایج کارشناسان این است که وقتی بهطور میانگین حدود ۱۰ تا ۱۵ پوره در هر برگچه دیدید، وقت سمپاشی است. اگر زودتر از این حد سم بزنید، هم هزینه اضافه دادهاید و هم دشمنان طبیعی را بیدلیل از بین بردهاید.
بهترین شتهکش برای پسته؛ جدول سموم رایج
برای انتخاب شته کش برای پسته، سموم سیستمیک بهترین جواب را میدهند؛ چون وارد شیره گیاه میشوند و آفتی را که از همین شیره تغذیه میکند، از پا درمیآورند. جدول زیر رایجترین گزینهها را نشان میدهد. برای دیدن همه گزینهها هم میتوانید سری به دسته حشرهکشها و کنهکشهای سبزکشت بزنید.
| ماده مؤثره | نحوه اثر | نکته مصرف |
|---|---|---|
| استامیپراید (مثل موسپیلان) | سیستمیک و تماسی؛ از گروه نئونیکوتینوئیدها | روی پورهها بسیار مؤثر است؛ گزینه اول بیشتر باغدارهای پسته. در گرمای شدید ظهر سمپاشی نکنید. |
| ایمیداکلوپراید (مثل کنفیدور) | سیستمیک؛ از گروه نئونیکوتینوئیدها | ماندگاری خوبی دارد؛ چون همگروه استامیپراید است، این دو را پشت سر هم استفاده نکنید. |
| اسپیروتترامات (مثل مونتو) | سیستمیک دوطرفه؛ جلوی رشد و پوستاندازی پورهها را میگیرد | اثرش چند روز بعد دیده میشود، عجله نکنید؛ برای تناوب با نئونیکوتینوئیدها عالی است. |
| فلونیکامید | ضد تغذیه؛ آفت بلافاصله دست از مکیدن میکشد | برای دشمنان طبیعی کمخطرتر است؛ مناسب باغهایی که کفشدوزک و بالتوری فعال دارند. |
از بین اینها، حشرهکش استامیپراید گل سم و حشرهکش ایمیداکلوپراید کنفیدور پرفروشترین انتخاب باغدارها هستند.
یک نکته خیلی مهم درباره دز: مقدار مصرف این سموم روی برچسب هر محصول با توجه به فرمولاسیون همان برند نوشته شده و از برندی به برند دیگر فرق میکند. دز دقیق را حتماً از برچسب محصول و توصیه کارشناس یا کلینیک گیاهپزشکی بگیرید و سرخود غلظت را بالا نبرید؛ دز بیشتر یعنی هزینه بیشتر، باقیمانده سم بیشتر روی محصول و مقاوم شدن سریعتر آفت.
تناوب سموم و حفظ دشمنان طبیعی
بزرگترین اشتباه این است که هر سال و هر نوبت، همان یک سم همیشگی را بزنید. آفت بهمرور مقاوم میشود و بعد از دو سه سال میبینید سمی که قبلاً معجزه میکرد، دیگر اثر ندارد. راهحل ساده است: گروه سمی را عوض کنید، نه فقط برند را. مثلاً اگر نوبت اول استامیپراید زدید، نوبت بعد سراغ اسپیروتترامات یا فلونیکامید بروید که ساز و کار متفاوتی دارند. عوض کردن کنفیدور با موسپیلان تناوب نیست، چون هر دو از یک گروهاند.
حواستان به دوستهایتان در باغ هم باشد: کفشدوزکها، بالتوریها و زنبورهای ریز پارازیتوئید هر روز دارند مجانی برایتان پوره شکار میکنند. سمپاشی بیموقع و سموم خیلی قوی، اول همینها را از بین میبرد و بعد آفت بدون دشمن طبیعی، سریعتر از قبل طغیان میکند. پس فقط وقتی سم بزنید که جمعیت به حد ضرر رسیده و در صورت امکان سموم کمخطرتر برای حشرات مفید را انتخاب کنید.
کارت زرد چسبنده؛ چشم شما در باغ
کارت زرد چسبنده یک ابزار ارزان و ساده است که دو کار برایتان انجام میدهد: هم به شما میگوید جمعیت آفت کی بالا رفته (پایش)، هم بخشی از حشرات بالغ را شکار میکند. رنگ زرد، پسیل بالغ را جذب میکند و حشره به سطح چسبناک کارت میچسبد. کارتها را از اوایل بهار در سایهانداز درخت و همسطح شاخهها آویزان کنید و هفتهای یک بار شمارش کنید. وقتی تعداد شکار ناگهان زیاد شد، یعنی نسل جدید راه افتاده و باید برای سمپاشی روی پورهها آماده شوید. برای شکار انبوه هم تعداد کارتها را در هر درخت بیشتر کنید.
ایمنی سمپاشی را جدی بگیرید
موقع سمپاشی حتماً لباس حفاظتی، دستکش، ماسک و عینک بزنید و خلاف جهت باد حرکت نکنید. بعد از سمپاشی تا پایان دوره کارنس (فاصله آخرین سمپاشی تا برداشت که روی برچسب هر سم نوشته شده) به هیچ عنوان محصول را برداشت نکنید. ظرف خالی سم را هم در باغ یا جوی آب رها نکنید.
اگر برای باغ پستهتان دنبال شتهکش مطمئن با قیمت مناسب هستید، فروشگاه سبزکشت انواع حشرهکشهای معتبر مثل استامیپراید و کنفیدور را با ارسال به سراسر کشور موجود دارد. همین حالا سفارش بدهید یا برای مشاوره رایگان قبل از خرید با شماره 09199533918 تماس بگیرید تا متناسب با شرایط باغتان راهنماییتان کنیم.
محصولات مرتبط در سبزکشت
سوالات متداول
شته پسته با پسیل پسته چه فرقی دارد؟
چیزی که باغدارها «شته پسته» مینامند، معمولاً همان پسیل معمولی پسته است؛ حشره ریز زردی که عسلک و شکرک تولید میکند. اسم فرق دارد ولی روش تشخیص و مبارزه یکی است و شتهکشهای سیستمیک روی هر دو جواب میدهند.
بهترین زمان سمپاشی شته پسته چه موقع است؟
از اواسط اردیبهشت تا تیر، وقتی بیشتر جمعیت آفت پورههای سن پایین است. ملاک رایج، دیدن حدود ۱۰ تا ۱۵ پوره در هر برگچه است. سمپاشی روی حشرات بالغ بالدار اثر کمی دارد و هزینه را هدر میدهد.
بهترین شتهکش برای پسته کدام است؟
استامیپراید و ایمیداکلوپراید رایجترین و مؤثرترین گزینهها هستند و اسپیروتترامات و فلونیکامید برای تناوب استفاده میشوند. دز دقیق را از برچسب محصول و توصیه کارشناس یا کلینیک گیاهپزشکی بگیرید.
چند بار در سال باید برای شته پسته سمپاشی کرد؟
معمولاً یک تا دو نوبت سمپاشی بهموقع روی پورهها کافی است. تعداد دفعات به شدت آلودگی و منطقه بستگی دارد؛ با کارت زرد چسبنده جمعیت را پایش کنید، فقط وقتی به حد ضرر رسید سم بزنید و گروه سمی را در نوبتهای بعد عوض کنید.